Artsen midden in de maatschappij: minder bekend, maar hard nodig.

Er is steeds meer behoefte aan gespecialiseerde artsen die midden in de maatschappij staan. Denk aan ouderengeneeskundigen, jeugdartsen, verslavingsartsen, bedrijfsartsen, verzekeringsartsen et cetera. Deze artsen werken buiten het ziekenhuis, extramuraal. In opdracht van UMCNL en heeft een werkgroep, die bestaat uit achttien organisaties en verenigingen (waaronder De Geneeskundestudent) het Actieplan: Meer Extramurale Artsen opgesteld om de extramurale Zorg beter op de kaart te zetten door middel van een duidelijk stappenplan Artsenfederatie KNMG.

“Extramuraal” betekent letterlijk “buiten de muren” oftewel Zorg die buiten het ziekenhuis plaatsvindt. Wie het nieuws een beetje in de gaten houdt heeft het vast weleens gehoord. Ouderengeneeskunde en verzekeringsartsen bij het UWV hebben last van lange wachtlijsten, hoge werkdruk en schaarste. Door de vergrijzing van de bevolking, een toename van het aantal mensen met meerdere chronische aandoeningen stijgt de vraag naar extramurale Zorg steeds verder.

De artsenfederatie KNMG is een landelijke, overkoepelende beroepsorganisatie die artsen vertegenwoordigt die zich, met hun motto “voor dokter en Zorg”, inzet voor zowel de arts als de Kwaliteit van Zorg. Ze ontwikkelen onder andere praktische handreikingen die het werk van artsen ondersteunen en hen helpen bij onder meer het nemen van juridische en ethische afwegingen. Daarmee levert de KNMG indirect een bijdrage aan betere Zorg.

De KNMG wordt gevormd door acht federatiepartners, waaronder De Geneeskundestudent. Waar de KNMG zich inzet voor artsen, richt De Geneeskundestudent zich specifiek op de belangen van geneeskundestudenten. De Geneeskundestudent voorziet studenten onder meer van informatie over geneeskundige vervolgopleidingen. Zo voerden ze onlangs een uitvraag naar extramurale vervolgopleidingen. Geneeskundestudenten komen verhoudingsgewijs minder in aanraking met de extramurale Zorg tijdens de geneeskundeopleiding en zijn er daardoor minder bekend mee. Wanneer onvoldoende geneeskundestudenten na hun studie voor het extramurale veld kiezen ontstaat daar een groeiend gat tussen vraag en aanbod. Om dit gat te verkleinen, werken de UMC’s aan het vergroten van de extramurale exposure in hun opleidingen.

Maar waar komt dit vandaan? Intramurale Zorg (Zorg binnen bijvoorbeeld een ziekenhuis) vormt een belangrijke basis in de geneeskundeopleiding. Ook is het beeld van een arts in een ziekenhuis erg sprekend. Kijk bijvoorbeeld maar eens naar iedere film of serie in het ziekenhuis en je ziet de arts in een witte jas. Het lijkt dan toch te gaan om een soort “status” die een witte jas meebrengt.

Geneeskundestudenten komen verhoudingsgewijs minder in aanraking met de extramurale Zorg tijdens de geneeskundeopleiding, maar dus ook in hun eigen omgeving. Zo kom je bijvoorbeeld als kind niet in aanraking met een bedrijfsarts of verzekeringsarts. Dit creëert ook een bepaalde beeldvorming over de arts. Dit in combinatie met de films of series die vaak over specialismen in het ziekenhuis gaan blijft de extramurale Zorg onderbelicht. De KNMG en de UMC’s willen het beeld van de arts in een witte jas veranderen. Zo zegt het UMC Utrecht bijvoorbeeld dat ze “bij de werving van studenten al willen laten zien dat een dokter niet alleen in een witte jas door het ziekenhuis rent” (KNMG). Dit soort informatievoorziening al vroeg in de opleidingen helpt bij het vergroten van de extramurale exposure op lange termijn.

Waarom is het belangrijk om de extramurale Zorg beter op de kaart te zetten? Een tekort aan extramurale specialisten kan de toegankelijkheid van Zorg aantasten. Wanneer er een tekort aan artsen is, ontstaan er langere wachtlijsten. Er zijn nu al mensen die geen huisarts kunnen vinden, bij het UWV zijn wachtlijsten door tekorten aan verzekeringsartsen en voor toekomstbestendige ouderenzorg hebben we veel meer specialisten ouderengeneeskunde nodig.

Maar ook bij artsen leidt dit tot “morele stress”, het wel willen geven van goede en juiste Zorg maar het niet kunnen geven door de schaarste. Zowel zorgvragers als zorgverleners ervaren frustratie door de schaarste aan extramurale Zorg.

Extramurale Zorg is onmisbaar om de Zorg in Nederland toegankelijk, betaalbaar en toekomstbestendig te houden. Maar zonder voldoende exposure van de extramurale Zorg, en met onvoldoende artsen in extramurale vervolgopleidingen blijft de schaarste in stand en toenemen. Uit de Actieplannen Meer Extramurale Artsen blijkt dat het belangrijk is om extramurale specialismen al vroeg in de opleiding zichtbaar te maken. Daarnaast is het van belang dat er goede randvoorwaarden komen voor artsen die buiten het ziekenhuis werken, om zo de extramurale Zorg aantrekkelijker te maken.

Vanuit de KNMG vervult Jaene als Beleidsadviseur “Studenten” hierin een belangrijke rol. Door nauw samen te werken met De Geneeskundestudent kan de KNMG geneeskundestudenten en basisartsen direct bereiken, inspireren en informeren over de waarde én de impact van extramurale Zorg. Dit wordt bijvoorbeeld gedaan door middel van informatiesessies op universiteiten, maar ook door extramurale vakken in het curriculum van de geneeskundeopleiding op te nemen. Het uiteindelijke doel is om de geneeskundestudent te enthousiasmeren en de schaarste in de extramurale Zorg te verkleinen. In opdracht van UMCNL en de KNMG heeft de werkgroep het gehele traject geanalyseerd; van toelatingsselectie voor de studie geneeskunde tot het opleiden van en werken als geneeskundig specialist. Daarbij zijn acht problemen geselecteerd die als eerste moeten worden aangepakt, met voor elk vraagstuk een uitgewerkt actieplan (Lees verder).

Extramurale Zorg raakt ons allemaal, nu of later. Het is daarom een gedeelde verantwoordelijkheid om dit deel van de Zorg te versterken en te beschermen. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat iedereen, ongeacht leeftijd of gezondheidssituatie, kan rekenen op toegankelijke en passende Zorg buiten het ziekenhuis.

Jaene van Leest is Trainee bij High Select. Na haar master Healthcare Management aan de Erasmus Universiteit Rotterdam startte zij haar Traineeship in de Zorg, waarbij ze zich richt op maatschappelijke vraagstukken en beleidsontwikkeling. Haar interesse voor zorgbeleid komt tot uiting in haar rol als beleidsadviseur “Studenten” bij de Artsenfederatie KNMG, waar zij zich inzet voor de positie van geneeskundestudenten en bijdraagt aan beter beleid binnen de palliatieve Zorg. Daarnaast vervult Jaene één dag per week HR-taken om de organisatie van binnenuit goed te leren kennen. Ze staat bekend om haar enthousiasme, leergierigheid en verbindende kracht.